Omgevingswetsimulatie zorgt voor inzicht bij de gemeenteraad

Woensdag 18 maart waren de gemeenteraadsverkiezingen. Inmiddels zijn in veel gemeenten de uitslagen vastgesteld, is de coalitievorming gestart en worden nieuwe colleges van burgemeester en wethouders gevormd. Een belangrijke fase, want daarna begint pas echt de samenwerking tussen de politieke organisatie en de ambtelijke organisatie.

De gemeenteraad en de Omgevingswet

De gemeenteraad en het college stellen de kaders vast waarbinnen ambtenaren hun werk uitvoeren. Zeker in het fysieke domein is dat momenteel extra relevant door de invoering van de Omgevingswet. Gemeenten staan voor de grote opgave om bestemmingsplannen om te zetten naar één integraal omgevingsplan. De gemeenteraad is daarbij het bevoegde gezag en eindverantwoordelijk voor het vaststellen en wijzigen van dat plan. De regels die vanuit de raad worden vastgesteld, hebben directe invloed op het dagelijks werk van ambtenaren. Bijvoorbeeld bij vergunningaanvragen voor gebiedsontwikkelingen, zoals een nieuwe woonwijk. Ambtenaren moeten zulke aanvragen toetsen aan wet- en regelgeving én aan lokaal beleid. In de praktijk staan die regels soms haaks op elkaar, waardoor het complex wordt om tot een goed en uitvoerbaar advies te komen.

Juist daarom geloof ik dat het waardevol is om de gemeenteraad actief mee te nemen in procesoptimalisaties binnen de ambtelijke organisatie. Niet alleen door erover te vertellen, maar vooral door het proces zelf te laten ervaren.

De intake- en omgevingstafel

Bij grotere ruimtelijke projecten wordt een aanvraag vaak eerst als initiatief behandeld. Zo’n initiatief gaat langs de intaketafel, waar wordt beoordeeld of het wenselijk is. Daarna volgt de omgevingstafel, waar samen met ketenpartners zoals het waterschap en de veiligheidsregio wordt gekeken of het initiatief ook haalbaar en uitvoerbaar is. Om de gemeenteraad inzicht te geven in deze afwegingen heb ik een simulatie ontwikkeld en deze tijdens een raadsavond met de volledige raad uitgevoerd. Aan de hand van een fictieve aanvraag moesten raadsleden zelf bepalen of een initiatief wenselijk was binnen de bestaande regels en beleidskaders.

De belangrijkste opbrengst? Bewustwording. Raadsleden ervaarden zelf hoe ingewikkeld het kan zijn om regels, beleid, belangen en uitvoerbaarheid met elkaar te verenigen. Het leidde tot waardevolle gesprekken én meer begrip voor de positie van de ambtelijke organisatie.

Samen leren door te ervaren

Mijn ervaring: procesoptimalisatie wordt veel sterker wanneer bestuur en uitvoering samen leren en ervaren. Simulaties kunnen daarbij een krachtig middel zijn om inzicht, begrip en samenwerking te vergroten.

Meer weten over het inzetten van simulaties in jouw werk? Neem contact op met Mariska Beets.